Vertelpunt 06

Tabak wordt gewogen door Marij Collert-van Wenckum

Tekstversie

Samen met haar man is Marij Collert-van Wenckum halverwege de 17e eeuw één van de eerste tabakstelers in Nijkerk. Tabak komt via Zuid-Amerika naar Nederland en het doet het hier wonderwel goed. Het zorgt voor een enorme economische groei van Nijkerk.

Marij wordt helaas vroeg weduwe maar zet de zaken van haar man voort omdat ze kan lezen, schrijven en rekenen. Ze wordt pachteres van de waag. Hier wordt de gedroogde tabak gewogen en er wordt belasting geheven voordat het via de haven naar Amsterdam wordt verscheept. De waag was niet meer dan een weegschaal op haar erf met grote stellages met manden en contragewichten. Maar voor de handel van Nijkerk zeer belangrijk vanwege de oogstopbrengsten, het vervoer per schip en natuurlijk, niet onbelangrijk, de belastingen.

Marij weet ook dat sommige boeren de belasting proberen te ontduiken, door tabak rechtstreeks de steden binnen te smokkelen en op de markten te verkopen.

Als Marij in de schamele vrije tijd die ze heeft, door de stad loopt, dan ruikt ze overal de tabak die hangt te drogen. De schuren zijn zwart geteerd. Ze heeft ze nooit geteld maar het zouden er wel een paar honderd kunnen zijn.

Nu ruim 300 jaar later, zijn er nog steeds minuscule zaadjes van de tabaksplant in de grond van Nijkerk goed bewaard gebleven. Nog steeds ontspruit hier en daar, op plekken waar de tabaksvelden waren, spontaan een tabaksplant die prachtig bloeit. U kunt in het museum een zakje zaad kopen om een tabaksplant op te kweken voor in uw tuin als natuurlijke afweer en als lokkertje voor de bijen.